Euskal agenda

Adi lagun! Agenda google calendar tresnaren bidez egin dugunez, gaztelaniaz ikusiko da Googlek euskaraz jarri arte

Agenda osoa ikusi nahi izanez gero hemen klikatu

Nabigatu euskaraz

Hizkuntza aukeratu
eta barre egin

Google Translateren bidez web gune hau beste hizkuntza batzuetara itzuli ahal izanen duzu

Karrika

 

Karrika 10. 1998ko urtarrila

Hizkuntzaren bizitza soilik?

Aspaldidanik erranik dago Euskararen bizitzaz kezkatuta egotea ez dela soilik kezka akademiko bat, zerbait gehiago baizik... anitzez gehiago baizik. Hizkuntza ez da gu gabe, ezin bizi da gugandik kanpo, guri loturik da arrunt; gu hari gauden bezala, hain zuzen. Horregatik Euskararen alde egotea euskaldunon alde izatea da.
Euskarak, hiltzen bada, ez du sufrituko, euskaldunok dugu pairatuko eta, erran gabe doa, munduko gizateria osoak; kultura guziak baitira Gizadiaren parte eta altxor. Ameriketako Hopi, Ketxua edo Maien alde egin dezakegun hoberena gureari eustea da, tink eta fermuki, etsaia bera baita: kultur aniztasunaren zapaltzailea, hemen eta nonahi
Gisa honetan, emeki-emeki, sakontzen joan gaitezke gure pentsaeran, eta bistan denez abiapuntua hizkuntzaren bizitza genuen. Bide honetan dugu aspaldidanik abiaturik J.M. Sánchez Carrión “Txepetx”, eta orain arte baldin bagenuen hizkuntzaren bizitzari buruzko bere lanak ezagutuen, orain, Jon Sarasuaren bitartez (Bizitzaren hizkuntzaz), heldu zaigu bizitzaren hizkuntzara eman duen jauziaren berri. Jauzi interesgarria benetan. Bai batean (hizkuntzaren bizitzan), nola bertzean (bizitzaren hizkuntzan) Txepetxen ekarpena gaitza da, eta ezagutu beharreko delakoan gaude. KARRIKIRIn ez dugu liburuak gomendatzeko ohiturarik, baina zenbaitetan badira arrazoiak salbuespenak egiteko. Merezi baitu, hauxe bat.

 

Karrika 135. 2010eko urtarrila

 

Karrika 9. 1997ko abendua

Euskarak euskara

Azaroaren hondar egunetan Nafarroako dialektologiari eskeinitako zenbait hitzaldi eta mahai-inguru izan dira Iruñean UEUk eta Euskalerria Irratiak antolaturik.
Badirudi behar diren urteak iragan direla, Batua sortu zutenetik, gaia plazaratzeko histerismorik gabe; funtsean gero eta jende gehiago kezkaturik dago
alor honetan. Inork ez du Batuaren beharra ukatzen, baina euskalkien tokia bilatu egiten da.
Batuan aritzen ere, zer nolako Batua behar luke galdegin dezakegu gisa berean, zeren, bistan denez, anitzendako erran edo bertze erabiltzea jada ez baita zilegi Batuan, eta ez da egia.
Batuaren sortzailetarikoen batek dudak azal du ditu egindako lanari buruz, eta hala ez izanik ere, bada zertaz gogoeta egin. Euskarak iraun duen tokietan bertako mintzamoldeak aurkitu behar du dagokion tokia, izan badauka eta. Iraun ez duenetan, berriz, garbiago, hala ere... Iruñaren kasuan, hemen gaudenez gero, ezaguna izanik bertako hizkera zaila edo ezinezkoa da (gaur egungo baldintzetan bederen) berpiztea, hala ere bertan erakusten eta erabiltzen denak… ezin ote du izandakoa kutsu bat gutxienez izan?
Zer nahi dela ere ez gara eroriko, KARRIKIRIn, garai bateko funtsik gabeko eztabaidan: Batuaren etsaiak ez baitira euskalkiak, ez eta euskalkiena Batua ere
(ez litzake behar bederen), denen arazoa erdara da eta ez bertzerik.

 

Karrika 8. 1997ko azaroa

Bideak komunikatzeko

Hizkuntzak, komunitateen izaeraren ardatz izateaz gain, dakigunez, komunikazio tresnak dira; edo, bestela esanda, gure mezuen eramaileak, ibilgailuen gisara. Eta ibilgailuek harrizko edo asfaltozko bideak behar dituzten bezala, hizkuntzek ere beren bideak behar dituzte komunikazioa lortzeko, komunikazio sozialerako.
Hots, gure hizkuntzan zerbait komunikatuko badugu, edo mezurik jasoko, bideak beharko ditugu, KOMUNIKABIDEAK, hain zuzen ere. Izan ere, badugu gure artean hainbat bide ezarririk; Euskaldunon Egunkaria, eskuartean duzun KARRIKA hau, edo Euskalerria Irratia, besteren artean.
Baina, Euskalerria Irratiaz ari garela, gogora dezagun oraindik lege-baimenik ez duela eskuratu, antza denez, botere ofizialek nahi lukete haiek markaturiko bidetik ibil dadin, "bideragarritzat" ez dutelako jotzen, hots, merkatu legeen arabera ibil ez litekeelakoan. Ez diote lizentzia eman nahi, ez dakigu emanen dioten ere, hamar urtez bere bidean ibili den, ibilarazi dugun, komunikazio tresna honi.
Ez da harritzekoa, botereek ez baitute gure hizkuntza erabiltzen komunikaziorako.
Eta, zer dela eta eman behar diote baimena erdal botereek gurea den komunikabideari? Legezko baimena eman ala ez, guk emana diogu gure baimena aspaldian, eta gure babes eta sostengua. Gure bidean bideragarria da, horixe baietz. Horra lizentzia emana, gure arteko komunikaziorako sortu irratia guk baimentzen baitugu, gure laguntzaz, 91,4 FM adituaz, bere bidea eta hortaz gure bideak ere zabalduz.

 

Karrika 7. 1997ko urria

Oinez egunero

Urtero bezala heldu da, berriz ere, Nafarroa Oinez; aurten Tafallan bertako ikastolaren alde. Berriz ere jende andana bilduko da Euskal Herri osotik etorria. Harrigarria suertatzen da halako mobilizazio gaitza, gisa horretarako helburu batekin; eta urtero da gertatzen, mintzoak normalizazio-plan baten eskasiaren seinale.
Egia erranik toki gutxitan ikusten ahal dira halako festa-behar-nahiak bultzaturiko bilguneak, eguneroko zatiketen gainetik, eta harrigarriak dira arrunt. Beraz han izanen da KARRIKIRI gure sostengu eta hatsa eman beharrez. Har ezazu ba, hemen beretik, gure gonbidapena bertara joateko, edota zure laguntza emateko.
Diruaren aldetik tamalgarria da hola ibiltzea ikastetxe bat mantentzeko eta irauteko; baina bertze aldetik pozgarriak dirá gisa honetako festak, bakarrik ez gaudela sentitzeko, indarra hartuz eguneroko jarduerara itzultzeko.
Arestian aipatu "eguneroko" hitza da, hala ere, ahaztu behar ez dena. Euskaraz bizi nahi izateak eguneroko jarduera eskatzen baitigu, batzuetan gutxi, bertzetan gehiago; beti ere mota desberdinetakoa, garaian garaikoa. Eta hauxe da KARRIKIRIn dugun erronka: Euskararen aldeko festa handiak bai, baina eguneroko lanak ere bai. Ahaztu gabe Herri mailan hizkuntzak dituen gutxieneko beharrak eta eskubideak, gaur egun oraindik umezurtz.
KARRIKIRIk ez du festa erraldoirik antolatuko, baina badu irauteko asmorik; bere jarduera ez da arras ikusgarria izanen, baina hor egonen da egunerokoan: lan poltsan, zerbitzuetan, informazioan... Bada gero eta jende gehiago honen lekuko eta espero dezagun gehiago izatea etorkizunean KARRIKIRI desagertu arte, bere helburuak bete direlako.

 

Karrika 6. 1997ko iraila

Oporretatik bueltan

Atsedenaldia iraganik hemen gaude, berriz ere,lanari ekiteko prest.
Gure aitzinean daukagun ikasturtea garrantzi handikoa izanen da KARRIKIRIrendako, hasitako bideetan sakontzeko eta bide berriak sortzeko.
Lehenbizikoen artean, eta berri gisa,dezagun erran (eta oso fierki gainera) Lan Burtsa fruituak ematen hasia dela; aldiko lanez gain,dagoeneko baten batek konta
dezake lan-kontratu fínkoa lortu duela KARRIKIRIri esker,eta gaur egun ez da gauza gutxi. Sail honek segida izanen du, dudarik gabe, baldin eta zuek parte hartzen baduzue lanak eskaintzen (euskaldunei noski) eta lan bila etorriz guregana.
Eta, lan burtsan bezala, gainerako ekitaldiak aurrera eramateko zuen parte hartzea behar-beharrezkoa da, KARRIKIRI biziko bada; erran nahi baita gure Euskaraz bizitzeko nahia egiazkoa bada, nahi hori bideratzen ahaleginak eskatzen dizkigu denei, modu batean edo bestean eta ez bakarrik errebindikazioen garaian, eguneroko bizitzan baizik; hauxe KARRIKIRIren helburua.
Gure berri zehatzagoak izanen dituzu emeki-emeki, baina jakin ezazu gure egitasmoen artean garrantzizkoena KARRIKIRI finkatzea dela une honetan, eta horretarako beharrezko izanen diren bilera ireki guziak antolatuko ditugu; asmo berarekin ere Euskalerria irratian saio bat martxan jartzekotan gaude hizkuntzaren normalizazioari buruz, beraz KARRIKIRIren helburu eta egitasmoaz.
Azkenik, baina ez bukatzeko hasteko baizik, bazkide kanpaina abian izanen da. Aise ulertuko duzun bezala, hazten ez bagara gure ideia, asmo, ekitaldi eta lan guztiak alferrikakoak suertatuko lirateke segurki.
Beraz, adi. Izanen duzu gure berri, nahi baduzu.

 

Karrika 5. 1997ko uztaila

Biba festa

Festaroan sarturik gaude dagoeneko edo hala ez bada laister izanen da. Gu ere, sari gisa (merezi ala ez) bagoaz oporretara, beraz jakin ezazu heldu den abuztuan ez dela KARRIKA aterako. Hori bai! Irailean, lan-ikasi-bizi aro berriari hasiera emateko, berriz hemen izanen da zintzo-zintzo gutartean; ea, emeki bada ere, Iruñerriko euskaldungoa biltzen laguntzen duen, hori baitu -funtsean- helburu.
Bitartean ekin festari. Iruñean bazara goza nahi bezala Sanferminetan; bidaiaren bat egitera ateratzen bazara kasu eman non zauden! Aski kolonizatua baitugu gure burua eta askotan gertatzen da pentsatzen ez dugun lekuan gaudela. Egiazko geografian makal gabiltz eta.
Sanferminetan gelditurik eta urtean barna Euskararen festetan egon ondoren (Oinez, Korrika-.,..). ez dezagun ahantz festetako Euskara.
Festaren protagonista handien artean musika dugu eta urtetik urtera, Sanferminetan aditzen dena gero eta arrotzagoa dugu. Eta ez gaude, ez, horrein kontra eta bertakoa errespetatzen bada. Arazoa da kanpoko uholdeak autoktonoa itotzen duenean. Bertako arrotz bihurtzeraino.
Holakoetan aski dugu bertzeek zer egiten duten ikustea. Parisen legedi berria sortu dute anglosaxon itomenaren kontra, Katalunia gauza bera egitekotan dago, eta gu?
Gu, KARRIKIRIkoak bederen, hor izanen gara ere festetan, edozein kulturako musikaz gozatzen. gureari dagokiona ahantzi gabe. Programa ofizialak ikusi dituenak badaki zertaz ari garen.
Sanferminak aipatzen ditugula eta, agian, adituko duzu KARRIKIRI saria ematen diotela zezen bati… Jakin ezazu hala dela, baina -erran gabe doa- guk ez dugula zerikusirik delako sariarekin. Zezenketak ízanik zatitzen ahal gaituen gaietarlko bat, bazter dugu guztiz.
Ea ba, edozein maneran dela, ongi pasa oporretan eta biba festa!

 

Karrika 4. 1997ko ekaina

Errealitatetik errebindikazioraino

Azken honetan maiz aipatu izan da gutartean Irlandako eredua, alor zenbait direla eta. Baina hango hizkuntz ibilbidea ahantzi bidean dugulakoan oztopo gaude.
Garai batez guzia bazen aldapa eta lege-oztopo
Gaelikoendako, kasik itotzeraino eraman zutelarik; gaur egun ez da halakorik (hegoaldean gutxienez), halere -dakigun bezala- mintzoak malda beheran du segitzen.
Bertze gisaz erranik eta gurera etorriz, gobernuaren aitzinean
errebindikatzen dugu administrazioa euskaldundu dezan, ongi da baina... noren aintzinean,adibidez, errebindikatu behar da hauteskundeetan aukeratzen ditugunak euskaldun izan daitezela?
Manifestaldiak antolatzen ditugu botereak euskal prentsa lagun dezan; berriz ere arrunt ongi, baina norengana joko dugu kexu, delako prentsa ez bada kasik erosten? Aspertzerainoko galde zerrenda egin dezakegu. Oinarrian arazo bera dugu aurkitzen: errealitatea eta errebindikazioen artean (edota ondoren) dagoen tartea. Eta tarte hori ez da fundituko egunen batean oztopo legal guziak desagertuko balira ere, bidea erraztu bai, baina halere egin beharrekoa.
Esparru horretan egon nahi du KARRIKIRIk, errebindikazioak ahantzi gabe beharrezkoak baitira baina Irlandako eredua bistatik galdu gabe, ez dezagun errepika hizkuntza alorrean bederen.
Aipatu alorrean bada lan: zerbitzuak eta informazioa-formazioa eskaintzen, motibapena mantentzen eta pizten... funtsean ahal den guzian laguntzen baldin eta zu ere prest bazaude laguntzeko era batean edo bertzean.
Orrialdetxo honetan emeki-emeki joanen gara azaltzen gure egitasmoak eta ekintzak, gure nahiak eta beharrak... edo hobeki erranik ditugun beharrak nahiak betetzeko. Azken hauek zureak ere badira, hurbil zaitez KARRIKIRIra; lana bada eta oroit: ez du balio errebindikazioan bakarrik gelditzea.

 

Karrika 3. 1997ko maiatza

Pluraltasunean bat

Hizkuntza denona da, Euskarak biltzen gaitu, Euskararik gabe ez dago Euskal Herririk... leloak asmatzen munduan lehenbizikotarikoak izanen garela dudarik ez; obratzen, aldiz...
So egin diezaiogun zerbait bederen ondoko gizarteren bati. Politika mailan (normalean "politika"deitzen den horretan, gainerakoa ez balitz bezala) interes
eta iritzi desberdinak aurkitzen ditugu: ezkerra eta eskuina nahiago bada.
Gai askotan, gehienetan,desberdinak dira, batean ezik: hizkuntzarenean. Agian teoria mailan desberdintasunak izan badituzte, baina ez praktikan.Guziek hizkuntza bera erabiltzen dute, guziek elkarrekin ohoratzen, lantzen eta zabaltzen dutena.
Gutartean kirol nagusietariko bat da desberdintasunak bilatzea, lantzea eta handitzea. Halaxe gaude eta hala doakigu.
Zaila da ados egotea arazo guzietan, bistan da; gero eta zailagoa dugu PNV-HB-EA-Batzarre,Itoitz, AHT, presoak, ETA, basogintza, Senideak,Elkarri, Bakea Orain, Gestorak, Osasuna, Erreala,nekazaritza politika, ehiza, arrantza.... eta Indurainen etxeratzeaz ados egotea, adibide gisa. Horietan guzietan zatiketa heldu zaigu. Baina inor gutxik ukatuko du mintzoak biltzen gaituenik (bertze herrietan bezalaxe, salbuespenak salbuespen).
Bada, behin bederen obra dezagun lelo hori: KARRIKIRIn kasik denetarik bada, bagaude. Aipatu arazoaz iritzi desberdinak ere baditugu, ausarki izan ere, baina bakoitzak badu non aritu horiei buruz KARRIKIRIz landa.
KARRIKIRIn Euskara/ euskalduna ditugu helburu eta kezka. Hizkuntzari buruz den guzietan izanen da KARRIKIRI, gainerakoetan ez.
Bukatzeko Nobel literatur saridun batek berriki erran duena dugu hemen aipatuko: Gure armarik hoberena hizkuntza da. Ados.

 

Karrika 2. 1997ko apirila

Hiri karriketan karrikiri


Lehenagoko denboretan irakaskuntzaren ezari leporatzen zitzaion mintzoaren suntsipena. Ondoren ikastolak, euskal eskolak, gaueskolak eta abar sortu ziren. halere hizkuntza oraindik galbidean zela -dela- frogatu da.
Batzuetan gure alabak Euskaraz ikasi du ikastolan moduko esaldiak aditzen dira, edo, nahiago baduzue. Andonik ongi ikasi du frantsesez; tira, baina ez bada frantsesez aritzen gure Andonik ahantziko du ikasi gehiena edo berdin guzia.
Erran nahi dena garbi ageri da: hizkuntza bat, edozein, ikastea ez da aski bizirik mantentzeko, ez erabiliz ahazten baitira. Haurrak ikastoletan-eskoletan eta nagusiak gaueskoletan egoteak segurtatzen al du hizkuntzaren bizia?
Bertze gisaz erranik. ikastegitik atera ondoren, non egiten dute Euskaraz?
Egoera honetatik "Euskara hizkuntza zaila da ikasteko" esaldia/ideia sortzen da. Baina kasu, erderatik Euskarara dagoen bidea, Euskaratik erderara dagoen berbera da. Hain makur, bihurri eta bitxi egiten zaio euskaldun bati erdera, nola erdaldun bati Euskara. Jauzia bera da batetik bertzera pasatzeko/ikasteko; eta begibistan da (tamalez) zenbat eta zenbat euskaldunek ikasi zuten erderaz, hala edo hola baina erabiltzeko gisan.
Bizi baldintzetan bilatu behar da desberdintasuna bi hizkuntzen artean, ez gramatikan: erdera beharrezko bilakatu dute (eta badakigu nola), Euskara ez. Honetan datza gakoa.
Hau guzia ulerturik, erahilpena eta motibapenaren arazoa gogoan eta ez irakaskuntzarena, hasi ziren sortzen Euskara taldeak Herrian barna. Koska non dagoen jakin behar da arazoa gainditzeko, eta hor indarra egin, alferrikako burruketan galdu gabe: halaxe sortu ziren Arrasaten AED aintzindaria (dozena hat urte soinean dagoeneko). Bilbon ZENBAT GARA, Donostian BAGERA... eta izpiritu berarekin Iruñeko karriketan KARRIKIRI.

Iruñeko UdalaEusko JaularitzaUdalbide-Udalbiltza

 

 


Karrikiri. Iruñeko Euskaldunon Topagunea
Xabier karrika, 4. 31001. Iruñea. Tel. 948 225 845