|
Soro
berriak ereiten
Hizkuntza komunikatzeko eta sortzeko giza
gaitasuna da. Hizkuntzari esker norberaren eta besteen pentsaera ezagutu
eta garatzen dugu eta hura erabiliz gizakiok harremanetan jartzeko aukera
dugu. Hizkuntza bakoitza gaitasun horren lekukoa da eta pertsonak dituen
behar komunikatiboak – maitatzeko eta gorrotatzeko, ingurua aldatzeko,
mina gainditzeko, dibertitzeko edo kumeak hazteko- modu berezian gauzatzen
ditu. Hizkuntzak giza taldea definitzen du, bertako partaideak sare
batean lotuz, baina norberaren emoziorik sakonenak eratzen ditu ere.
Bi ezaugarri hauek bihurtzen dute hizkuntza, edozein izanda, elementu
kultural nagusiena: taldearen arrasto komuna eta pertsonaren nortasunaren
muina definitzen dituelako.
Komunikatzeko eta sortzeko behar anitzak ditugu: Kalean barna goazelarik
gertutik igarotzen den ezaguna agurtu, erakunde baten zerbitzua jasotzeko
eskaera idatzia igorri, maite dugun horri olerki sutsua egin, lagunari
telefonoz mezua bidali, kafe kikararen inguruan eguraldiaz solastu,
eskultura baten aurrean hausnarketak trukatu eta mila gehiago. Gizartearen
bizitzaren aniztasunak hizkuntzaren aniztasuna bultzatzen du eta honek
anitzagoa egiten du gizartea.
Gizartea etengabe aldatzen da, gero eta aberatsagoa eta konplexuagoa
izanik. Teknologia eta zientzien ikerkuntzek eremu eta errealitate berriak
sortzen dituzte etengabe, literaturan ikuspuntu ezberdinekin esperimentatzen
da, arte plastiko eta musikan euskarri eta kontzeptuen sormena etengabea
da, giza harremanak eraldatu egiten dira arazo eta pertzepzio ezberdinak
hausnartuz.
Euskaldunontzat ere, jakina, sorkuntzarekin lotuak agertzen diren hainbat
funtzio komunikatibo berriak dira. Euskaldunok orain hasi gara gure
hizkuntzaren hiztunen historian musika klasikoa interpretatzen, arte
plastikoan gogoetak egiten, fisikaz teorizatzen edo giza arazoez azterketak
sortzen. Eremu berri hauetan euskara zabaltzen hasi da, askotan lehendabiziko
urratsak ematen, zenbaitetan trinkotzen. Guztietan lehia gogorra izango
dugu.
Zientzia, teknologiak, arteak, musikak, giza zientziek edo literaturak
sorkuntzarekin harreman zuzena dute eta hizkuntzaren goi mailako funtzioak
erabiltzen dituzte. Hizkuntza guztiek maila hauetan dute jokoan etorkizuna:
premia berriei egokitzen direnek iraungo dute, besteak desagertuko dira
edo eta funtzio gutxiko hizkuntzen balioa gordeko dute. |
Nafarroa
Oinez
 |
Heldu den urriaren 16an Nafarroa
Oinez festak bere 25. edizioa ospatuko du Altsasuko Iñigo Aritza
ikastolaren eskutik. Bertako irakasle, ikasle eta gurasoak urte osoan
zehar jo eta fuego aritu dira lanean, aurten Satrustegi euskaltzaina
gogoan hartu duen festa honen ekimen guztiak behar bezala prestatzeko.
Lan horren fruituak haur hezkuntzako zentro berri bat eraikitzeko bideratuko
dituztela adierazi digu Esther Garaialde Iñigo Aritza ikastolako
zuzendariak.
Aurten Iñigo Aritza ikastolari egokitu zaio Nafarroa
Oinez festaren antolakuntza. Zer egoeratan dago egun Ziordia, Olazti,
Altsasu eta Urdiaingo haurrak hartzen dituen ikastola?
Ikastolak 350 ikasle hartzen ditu, lau herrietakoak. Altsasuko Navarro
Villoslada eraikuntzan haur hezkuntzako sei gela ditugu 2 eta 6 urte
bitartekoak eta Iñigo Aritza Ikastetxean Lehen Hezkuntza eta
DBHko beste 13 gela.
Nafarroa Oinez honekin haur hezkuntzako ikasleentzat eraikin
berri bat jaso nahi dugu Altsasun, oraingoa Altsasuko Udalak utzitako
egoitza zahar eta desegoki batean baitago.
Nafarroa Oinez eguneko festarekin eta urtean zehar antolatu dituzuen
ekimenen bidez zer hobekuntza egiteko asmoa duzue?
Azarotik hasita hainbat ekitaldi egin ditugu: Bidean zehar ikuskizuna,
Arte erakusketa, Satrustegiren liburu eta erakusketa, rock kontzertua,
kirol ikuskizunak, …eta guztiak bai antolaketaren bai arrakastaren
aldetik oso ongi atera dira.
Aukera aprobetxatu nahi dugu eskerrak adierazteko gurekin batera lanean
aritu diren guztiei eta baita ere hurbildu diren ikusle guztiei.
Aurtengo Nafarroa Oinez-ek Foru lurraldeko ikastolen festaren
25. urteurrenarekin bat eginen du. Ospakizun berezirik pentsatu al duzue
data gogoangarri hau kontuan hartuta?
Alde batetik 25. edizioa ospatzeko liburu bat argitaratu dugu, bertan
Oinez bakoitzari atal bat eskainiz eta horri kaleratu diren kanta guztien
bilduma jasotzen duen CD bat eta argitaratu diren iragarki eta bideo
klip guztiak biltzen dituen DVD bat erantsi zaizkio.
Horretaz gain urriaren 16an Nafarroako Ikastola guztiak, 25 Oinez antolatzaileak,
izango dira omenduak eta ospakizun honen oroigarri bana jasoko dute.
Festa heldu den urriaren 16an eginen da. Zer egitarau prestatu
duzue bertaratuko diren milaka lagunentzat?
Ibilbidea Ziordia eta Olazti artean antolatu dugu, 7.500 m. ditu eta
bertan sei gune izango dira. Egitarau oso zabala eta adin guztietako
jendearen gustukoa izaten saiatu gara. Hasierako eta bukaerako ekitaldiak
lehengo gunean ospatuko dira. Gure web gunean, www.nafarroaoinez.net,
aurkitzen ahal da informazio osatuagoa ibilbideaz eta data hurbiltzen
den heinean, baita hilaren 16an eginen ditugun ekimenez ere.
Egun horretan laguntza eman nahi izanez gero, zer egin daiteke?
Bertara joateko aukerarik izan ezean?
Laguntza emateko modurik egokiena egun horretan etorri eta ongi pasatzea
da. Norbaitek bere burua eskaini nahi badu lana egiteko 948-562951 /
948-564006 telefonoetan eman dezake izena. Etorri ezin denak diru laguntza
eman nahi badu kontu zenbaki honetan egin beharko du diru sarrera 3035
0018 41 0180030059.
|
Brasil |
Bioaniztasuna edo hil?
188 inguru dira Brasilen oraindik bizirik dauden hizkuntzak. Gehienak
arriskuan daude eta Amazonia aldean hitz egiten dira, han bizi baitira
Brasilgo indiarren %60. Oihanaren ustiaketa basatiak ondorio latzak
izan ditu naturan zein indiarren bizimoduan eta litekeena da gizaki
guztion ondare hau hamarkada gutxiren buruan desagertzea.
Baina datu itxaropentsuren bat edo beste badago. 2003an, São
Gabriel da Cachoeira herrian, nheengatu, tukano eta baniwa hizkuntza
ofizial bilakatu ziren portugesarekin batera. Kontua da aipatu udalerria
112.000 km2 dituela (Portugal baino handiagoa, beraz) eta pentsatzekoa
da lege honek eragin handia izan dezakeela Brasilgo gainerako hizkuntzen
etorkizunean.
Dena den, Paulo Freire pedagogo brasildar handiaren alargunak Euskal
Herrian adierazi zigunez, “Hango gatazka ez da nazionala. Arazoa
klaseen arteko desberdintasuna dugu”.
Brasildarrak gurean
Urte hasieran baziren 340 brasildar Iruñeko erroldan. 2001ean
baino 150 gehiago, baina etorkin guztien %1,6 dira bakarrik. Gehienak
emakumeak dira eta oso alde handiz gainera: gizonezkoak %28 besterik
ez dira. Dena den, Brasilgo emakume guztiak ez dira neskame lanetan
ibiltzen; ostalaritzan, bestelako enpresetan eta hizkuntzen irakaskuntzan
ere badabiltza.
Iruñean ez dute elkarterik sortu, baina Donostian bizi diren
hiru brasildarrek, zenbait euskaldunekin batera, “Asociación
Brasileña Cultural de Euskadi” (ABCDE) elkartea sortu zuten:
besteak beste, Salvador de Bahiako faveletan bizi direnen bizibaldintzak
hobetzea dute helburu.
|
